Danh mục:

Phạm vi chuyên môn và hành nghề của Bác sĩ Y học cổ truyền theo Thông tư 32/2023/TT-BYT

Xác định đúng phạm vi hành nghề của bác sĩ Y học cổ truyền (YHCT) có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hành nghề, bảo đảm tuân thủ các quy định pháp luật, góp phần bảo đảm an toàn cho người bệnh.

Thông qua quy định tại Thông tư 32/2023/TT-BYT và Nghị định 96/2023/NĐ-CP, phạm vi chuyên môn của bác sĩ YHCT được xác định tương đối cụ thể, bao gồm các kỹ thuật thuộc YHCT cũng như một số kỹ thuật y học hiện đại cơ bản. Nội dung dưới đây sẽ làm rõ những vấn đề quan trọng liên quan đến phạm vi hành nghề của bác sĩ YHCT.

  1. Phạm vi chuyên môn của bác sĩ Y học cổ truyền theo Thông tư 32/2023/TT-BYT

Theo Điều 11 Thông tư 32/2023/TT-BYT, phạm vi hành nghề khám bệnh, chữa bệnh của bác sĩ YHCT được quy định tại Phụ lục VI ban hành kèm theo Thông tư.

Theo đó, phạm vi chuyên môn không chỉ bao gồm hoạt động khám bệnh, chẩn đoán theo quy định tại Điều 10 mà còn bao gồm nhiều nhóm kỹ thuật điều trị bằng thuốc, không dùng thuốc và một số kỹ thuật y học hiện đại cơ bản.

1.1. Các phương pháp điều trị bằng thuốc Y học cổ truyền

Bác sĩ YHCT được thực hiện các kỹ thuật sử dụng thuốc YHCT trong điều trị và có thể kê đơn theo quy định tại Điều 10 Thông tư 32/2023/TT-BYT.

Một số kỹ thuật có thể kể đến gồm:

  • Sắc thuốc thang, bao gồm cả việc sử dụng máy để sắc và đóng gói thuốc.
  • Xông thuốc, xông hơi thuốc.
  • Ngâm thuốc YHCT cho toàn thân hoặc từng bộ phận của cơ thể.
  • Các phương pháp sử dụng thuốc ngoài da như đặt thuốc YHCT, bó thuốc và các kỹ thuật liên quan.

1.2. Các phương pháp điều trị không dùng thuốc

Bên cạnh phương pháp sử dụng thuốc, phạm vi hành nghề của bác sĩ YHCT còn bao gồm các kỹ thuật điều trị không dùng thuốc được quy định tại Phụ lục VI.

Có thể phân loại thành một số nhóm kỹ thuật chính như sau:

  • Châm: Hào châm, điện châm, nhĩ châm, điện nhĩ châm, nhĩ dán, mai hoa châm, mãng châm, laser châm và từ châm.
  • Cứu: Cứu trực tiếp, cứu gián tiếp, ôn châm (kết hợp châm và cứu), chườm ngải.
  • Thủy châm: Tiêm thuốc theo y lệnh vào các huyệt đạo.
  • Cấy chỉ (nhu châm): Cấy chỉ tự tiêu vào huyệt đạo.
  • Tác động cơ học: Xoa bóp, bấm huyệt bằng tay hoặc bằng máy; kéo nắn cột sống vùng cổ và thắt lưng.
  • Các kỹ thuật YHCT khác: Chích lể, giác hơi, luyện tập dưỡng sinh.
  • Nắn bó YHCT: Nắn và bó gãy xương ở cẳng tay, cánh tay, cẳng chân; nắn bó trật khớp bằng phương pháp YHCT.

  1. Kỹ thuật y học hiện đại cơ bản và phục hồi chức năng

Căn cứ theo Thông tư 32/2023/TT-BYT là phạm vi hành nghề của Bác sĩ Y học cổ truyền không chỉ giới hạn ở các kỹ thuật YHCT truyền thống. Theo Phụ lục VI, bác sĩ YHCT còn được thực hiện một số kỹ thuật y học hiện đại cơ bản. Việc quy định các kỹ thuật này nhằm tạo cơ sở để người hành nghề có thể theo dõi, xử trí các tình huống cần thiết và bảo đảm an toàn cho người bệnh trong quá trình khám, chữa bệnh.

2.1. Theo dõi và cấp cứu cơ bản

Một số kỹ thuật bao gồm:

  • Cấp cứu ngừng tuần hoàn, hô hấp cơ bản.
  • Theo dõi SpO2 (độ bão hòa oxy).
  • Thở oxy qua gọng kính hoặc mặt nạ.
  • Hút đờm; đặt canuyn mũi hầu, miệng hầu.
  • Thực hiện thủ thuật Heimlich để lấy dị vật đường thở.

2.2. Một số thủ thuật y học hiện đại cơ bản

Bác sĩ YHCT còn có thể thực hiện các kỹ thuật cơ bản như:

  • Tiêm trong da, tiêm dưới da, tiêm bắp thịt.
  • Tiêm tĩnh mạch, truyền tĩnh mạch.
  • Đặt ống thông dạ dày.
  • Thông tiểu.
  • Băng bó vết thương và cố định tạm thời gãy xương.

2.3. Kỹ thuật phục hồi chức năng cơ bản

Phạm vi chuyên môn còn bao gồm một số kỹ thuật phục hồi chức năng cơ bản, chẳng hạn:

  • Điều trị bằng tia hồng ngoại.
  • Điều trị bằng nhiệt nóng, chườm nóng và nhiệt lạnh, chườm lạnh.
  • Thủy trị liệu như ngâm, điều trị bằng bồn.
  • Các bài tập vận động cơ bản như tập đi, tập với dụng cụ, tập thay đổi tư thế.

  1. Bác sĩ Y học cổ truyền có được thực hiện các kỹ thuật y học hiện đại không?

Đây là vấn đề được nhiều người hành nghề và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh quan tâm.

Theo Điều 10 Thông tư 32/2023/TT-BYT, phạm vi hành nghề của người hành nghề phải phù hợp với văn bằng, chứng chỉ chuyên môn được cấp.

Do đó, không thể hiểu rằng bác sĩ YHCT chỉ được thực hiện các kỹ thuật YHCT. Trong phạm vi được quy định tại Phụ lục VI, bác sĩ YHCT đã được xác định một số kỹ thuật y học hiện đại cơ bản mà người hành nghề có thể thực hiện.

4. Bác sĩ Y học cổ truyền có được kê thuốc Tây (tân dược) không?

Có, nhưng phải căn cứ vào văn bằng và phạm vi chuyên môn phù hợp.

Việc sử dụng thuốc Tây của bác sĩ YHCT cần được xem xét dựa trên trình độ chuyên môn và các văn bằng, chứng chỉ mà người hành nghề được cấp.

Trường hợp 1: Bác sĩ chỉ có văn bằng Bác sĩ YHCT

Nếu người hành nghề chỉ được cấp văn bằng Bác sĩ Y học cổ truyền, phạm vi hành nghề được xác định theo Phụ lục VI Thông tư 32/2023/TT-BYT.

Trong phạm vi này, bác sĩ được thực hiện việc kê đơn thuốc theo chuyên môn YHCT, bao gồm thuốc thang và thuốc thành phẩm YHCT.

Theo cách hiểu này, việc kê đơn thuốc Tây không thuộc phạm vi chuyên môn chỉ dựa trên văn bằng Bác sĩ YHCT.

Trường hợp 2: Bác sĩ YHCT có thêm đào tạo về y học hiện đại

Nếu bác sĩ YHCT được đào tạo bổ sung và có văn bằng, chứng chỉ chuyên môn về y học hiện đại phù hợp, phạm vi chuyên môn có thể được mở rộng tương ứng với nội dung đào tạo và chứng nhận chuyên môn được cấp.

Việc này phải tuân thủ nguyên tắc về phạm vi hành nghề và điều kiện chuyên môn theo pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

Đồng thời, Điều 87 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 đặt ra yêu cầu người hành nghề phải có đủ điều kiện khi thực hiện việc kê đơn thuốc kết hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại.

5. Phân biệt phạm vi hành nghề của Bác sĩ Y học cổ truyền và Y sĩ Y học cổ truyền 

Bác sĩ Y học cổ truyền và Y sĩ Y học cổ truyền đều có thể thực hiện một số hoạt động chuyên môn YHCT, tuy nhiên phạm vi hành nghề và vai trò pháp lý của hai chức danh này không hoàn toàn giống nhau.

5.1. Khác biệt về vai trò pháp lý và người chịu trách nhiệm chuyên môn

Theo các quy định tại Nghị định 96/2023/NĐ-CP, sự khác biệt đáng chú ý nằm ở hình thức tổ chức cơ sở khám bệnh, chữa bệnh mà từng chức danh có thể phụ trách chuyên môn.

  • Bác sĩ Y học cổ truyền: Có thể đứng tên chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật của Phòng khám Y học cổ truyền.
  • Y sĩ Y học cổ truyền: Không được phụ trách chuyên môn của Phòng khám Y học cổ truyền, mà chịu trách nhiệm chuyên môn đối với Phòng chẩn trị Y học cổ truyền theo điều kiện pháp luật quy định.

Phòng chẩn trị YHCT có quy mô và yêu cầu chuyên môn khác với phòng khám YHCT.

5.2. Khác biệt về phạm vi kỹ thuật chuyên môn

Thông tư 32/2023/TT-BYT quy định phạm vi hành nghề của hai chức danh tại các phụ lục khác nhau:

  • Bác sĩ YHCT: Theo Phụ lục VI.
  • Y sĩ YHCT: Theo Phụ lục XI.

Qua việc đối chiếu hai phụ lục, có thể thấy phạm vi kỹ thuật của Y sĩ YHCT được giới hạn hơn so với Bác sĩ YHCT.

5.3. Các kỹ thuật mà cả Bác sĩ và Y sĩ Y học cổ truyền đều có thể thực hiện

Một số kỹ thuật YHCT cơ bản được quy định cho cả hai chức danh, chẳng hạn:

  • Hào châm, điện châm, nhĩ châm.
  • Cứu, ôn châm.
  • Xoa bóp, bấm huyệt, giác hơi.
  • Kê đơn thuốc thang và sắc thuốc.
  • Một số kỹ thuật y học hiện đại cơ bản như theo dõi SpO2, điện tim, cấp cứu cơ bản, tiêm, truyền, thở oxy, thông tiểu…
  • Một số kỹ thuật phục hồi chức năng cơ bản như điều trị bằng tia hồng ngoại, nhiệt nóng/lạnh và tập vận động.

5.4. Một số kỹ thuật thuộc phạm vi của Bác sĩ Y học cổ truyêfn nhưng không thuộc phạm vi của Y sĩ Y học cổ truyền

Đây là điểm khác biệt quan trọng khi xác định phạm vi chuyên môn của hai chức danh.

Theo việc đối chiếu Phụ lục VI và Phụ lục XI, phạm vi của bác sĩ YHCT bao gồm một số kỹ thuật chuyên sâu hơn, như:

  • Thủy châm – tiêm thuốc vào huyệt.
  • Cấy chỉ (nhu châm).
  • Mãng châm.
  • Kéo nắn cột sống vùng cổ và thắt lưng.
  • Nắn, bó gãy xương ở cẳng tay, cánh tay, cẳng chân bằng phương pháp YHCT.

Do đó, không nên đồng nhất phạm vi chuyên môn của bác sĩ YHCT với Y sĩ YHCT dù hai chức danh có một số kỹ thuật điều trị chung.

6. Kết luận

Các quy định tại Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15, Nghị định 96/2023/NĐ-CP và Thông tư 32/2023/TT-BYT đã xác định tương đối cụ thể phạm vi hành nghề của bác sĩ Y học cổ truyền.

Phạm vi hành nghề của bác sĩ YHCT không chỉ bao gồm các phương pháp điều trị bằng thuốc và không dùng thuốc của YHCT mà còn bao gồm một số kỹ thuật y học hiện đại cơ bản, kỹ thuật cấp cứu và phục hồi chức năng.

Bác sĩ YHCT cũng có thể chỉ định các phương pháp cận lâm sàng trong phạm vi pháp luật cho phép, qua đó hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi điều trị và bảo đảm an toàn cho người bệnh.

Tuy nhiên, khi thực hiện các kỹ thuật chuyên môn, người hành nghề cần luôn đối chiếu với văn bằng, chứng chỉ chuyên môn, phạm vi hành nghề được cấp và quy định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để bảo đảm việc thực hiện kỹ thuật đúng thẩm quyền và đúng quy định pháp luật.